ಪುಸ್ತಕದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ : ದ್ರೌಪದಿಯ ಶ್ರೀಮುಡಿ
ಕೃತಿ ಪ್ರಕಾರ : ಪ್ರಬಂಧಗಳು
ಲೇಖಕರು : ಕುವೆಂಪು
ಪ್ರಕಾಶಕರು : ಉದಯರವಿ ಪ್ರಕಾಶನ
ಪ್ರಥಮ ಮುದ್ರಣ : 1960
ಹನ್ನೆರಡನೇ ಮುದ್ರಣ : 2024 (ನನ್ನ ಓದಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು)
ಪುಟಗಳು : 74
ಬೆಲೆ : 70 ರೂ.
ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ 8 ಪ್ರಬಂಧಗಳಿವೆ. ಈ ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳೂ ಆಗಿವೆ. ಲೇಖಕರ ನುಡಿ, ಮುನ್ನುಡಿ, ಬೆನ್ನುಡಿ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ.
ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕಂಡಾಗ ಇದು ಮಹಾಭಾರತದ ಸಂಬಂಧಿತ ಕೃತಿ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡೆನಾದರೂ.. ದ್ರೌಪದಿಯ ಶ್ರೀ ಮುಡಿಯ ಪ್ರಸಂಗದ ಮೊದಲ ವಿಮರ್ಶಾ ಲೇಖನದ ನಂತರ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಹಳೆಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಗಳು, ಕವಿತೆಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಬುದ್ಧವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಓದಿಗೆ ದಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡೆರಡು ಬಾರಿ ಓದಿದ ನಂತರ ನನಗಿಷ್ಟವಾದ, ಸೆಳೆದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವೆ.
ದ್ರೌಪದಿಯ ಶ್ರೀಮುಡಿ : ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯರಂಗದಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯ ಶ್ರೀಮುಡಿಗೆ ಕೈಯಿಟ್ಟ ನಾಲ್ವರು ಸಮರ್ಥರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾಕಲಿಗಳು, ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಮಹಾಕವಿಗಳು. ಭೀಮ, ದುಶ್ಯಾಸನ; ಪಂಪ, ನಾರಣಪ್ಪ; ಒಬ್ಬ ಮುಡಿಬಿಚ್ಚಿದ ಕಲಿತ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮುಡಿ ಕಟ್ಟಿದ ಕಲಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ನಾರಣಪ್ಪ ಸುಮಾರು 50 ಷಟ್ಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ಪಂಪ 10-12 ಗದ್ಯದ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕೇ ನಾಲ್ಕು ಪದ್ಯದ ಪಂಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿ ಪೂರೈಸುತ್ತಾನೆ. ಯಾವುದನ್ನೂ ಬಿಡದೆ ಗಮನೀಯ ಅಂಶ.
ಪಂಪನಿಗೆ ದ್ರೌಪದಿಯ ಮುಡಿ ಶ್ರೀಮುಡಿ ಆಗಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಜಲಾಭಿಷೇಕವಾಗಿಲ್ಲ. ಮುನಿವರ್ಯರ ಮಂತ್ರಘೋಷದಿಂದ ಪವಿತ್ರವೂ ಆಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ,ದುಶ್ಯಾಸನನ ನಡೆಯಿಂದ ಮುಂದೆ ಒದಗುವ ಕೇಡನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಅದು ಮಹಾಪಾತಕಕ್ಕೆ ಒದಗುವ ಉಗ್ರತಮ ಧರ್ಮದಂಡನೆಯಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಪಂಪನಿಗೆ ಸಿರಿಮುಡಿ 'ಶ್ರೀಮುಡಿ'ಯಾಗಿದೆ. ದುಶ್ಯಾಸನನ ಕೃತ್ಯ ಅಪರಾಧ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮಹಾಪಾತಕವೂ ಆಗಿದೆ. ಆ ಮುಡಿ ಬರೀ ಹೆಂಗಸಿನ ಕೂದಲಲ್ಲ.
ನಾರಣಪ್ಪ ಪಂಪ ಇಬ್ಬರ ಕಾವ್ಯದ ಸ್ವರೂಪ, ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಾವ್ಯದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಕೇವಲ ಮುಡಿ ಬಿಚ್ಚಿದ ಪ್ರಸಂಗ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮುಡಿ ಕಟ್ಟಿದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಸಹ ಅಷ್ಟೇ ರೋಚಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಪರಿ ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿದೆ. ಆ ರೋಚಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ನೀವೇ ಓದಿ.
"ನಾರಾಣಪ್ಪ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಹಜವಾದ ವಿಸ್ತಾರ ವಿವರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ.. ಪಂಪ ಮಹಾಕವಿ ಕೌಶಲ ಸಹಜವಾದ ವರಪ್ರಸಾದೋತ್ಪನ್ನ ಪ್ರಸನ್ನ ಗಂಭೀರ ಚತುರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ" ಎನ್ನುವ ಕುವೆಂಪುರವರ ಪದ ಪ್ರಯೋಗಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದೆ.
'ಯಶೋಧರ ಚರಿತೆ'ಯಲ್ಲಿ ಕಾಮ ವಿಕಾರ ನಿರೂಪಣೆಯ ಉದ್ದೇಶ : ಯಶೋಧರ-ಅಮೃತಮತಿಯರ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನದ ನಡುವೆ ಬಂದ ಅಪಪ್ರಸಂಗ ಅಮೃತಮತಿ ಕಾಲುಜಾರಿ ಬೀಳುವ ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಸಂಗ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರ್ಶದಾಂಪತ್ಯವಿದ್ದೂ ಅಷ್ಟಾವಂಕನೆಡೆಗೆ ಕಾಲು ಜಾರಿ ಬೀಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗೆಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ತೋರಿಸುವ ಲಕ್ಷಣ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿರುವ ವಿಮರ್ಶಕರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಭೀಮನ ಗದಾಪ್ರಹಾರಕ್ಕೆ ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛಿತನಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ದುರ್ಯೋಧನನ ಕುರಿತು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅನುಕಂಪ ತೋರಿಸಬಹುದಾದರೂ.. ಆತನ ಸಮಗ್ರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕುರಿತು ತಿಳಿದ ಮೇಲೂ ಅನುಕಂಪ ತೋರಿಸಿದರೆ ಅದು ಹೃದಯದೌರ್ಬಲ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಣಯ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಹೃದಯದೌರ್ಬಲ್ಯವೆಂದು ಹೆಸರಿಸುವುದೂ ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾ ವೈಪರೆತ್ಯ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅತಿವಿರಳ ಘಟನೆಯ ವಿಚಾರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಲೇ.. ಎಳೆಎಳೆಯಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.
"ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಬದುಕಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ಪಾಪ ಸಮರ್ಥನೆ ಕೇಡಿಗೆ ಹೆದ್ದಾರಿ" ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಮಾತು ಸೆಳೆಯಿತು.
ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ : ಅವರದ್ದೇ ಅಗ್ನಿಹಂಸ ಕವನ ಸಂಕಲನದಿಂದ ಕೃಷ್ಣನ ಕುರಿತ ಕವಿತೆಯ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ.. ಕೃಷ್ಣನ ಜನನವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ, ಕಂಸನ ಸ್ವಭಾವ ಅಶರೀರವಾಣಿಯ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
"ಕಂಸ ನಮ್ಮ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಓದಿದ್ದವನಾಗಿದ್ದರೆ ಅವನಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಈ ಅಶರೀರವಾಣಿಗಳಿಗೆ ಕಿವಿ ಕೊಡುವುದರಿಂದಲೇ ಕೇಡಿಗೆ ಹಾದಿ ಹಾಕಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು: ಅದು ಸೂಚಿಸುವ ಕೇಡಿನಿಂದ ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ತನ್ನನ್ನು ಕೇಡಿಗೆ ತಳ್ಳುವ ಉಪಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು."
ಹೀಗೆನ್ನುತ್ತಲೇ ಕಂಸನ ಅಂತರ್ಗತ ಅಸುರತ್ವ ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು, ವಸುದೇವ ಅದನ್ನು ತಡೆದದ್ದು, ಮೊದಲ ಮಗು ಉಳಿದದ್ದು, ನಾರದರ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶ, ದೇವಕಿಯ ಎಂಟನೇ ಮಗುವಿನ ಜನನ, ದೇವಕಿ-ವಸುದೇವರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ನಿಜರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕೃಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಆ ಪವಿತ್ರರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಕವಿಯ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಸೃಷ್ಟಿ : "ಕವಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ದೇವನೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದೆ ನಿಸರ್ಗ ಸೌಂದರ್ಯ. ಅದು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಗತಿಪಥದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಸಮನ್ವಯ, ಸರ್ವೋದಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣದೃಷ್ಟಿ ಇವುಗಳೇ ಕವಿಯ ದರ್ಶನದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಎನ್ನುತ್ತಾ ಹಲವಾರು ಕವನಗಳ ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ
ದೇವನೆಡೆಗೆ ಸರಿಯುತ್ತಿರುವ ಜೀವನ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಬರುವ ಎಡರು-ತೊಡರುಗಳಿಗೆ ಕವಿ ಆರ್ತನಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಬಗೆಯನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ
ಸೋತು ಬಂದೆನೊ, ಗುರುವೆ, ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ;
ಸೋತ ಜೀವವನಾತುಕೋ ಒಂದು ಗಳಿಗೆ!
ಎಂಬ ಕವನದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನಾನು ಆಗಾಗ ಗುನುಗುವ ಆಪ್ತಗೀತೆಗಳಲ್ಲೊಂದು.
ಮುಂದೆ ಆಶಾವಾದಿಯಾಗಿ ಅಧೈರ್ಯ, ಭಯ-ಹತಾಳೆಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ಆಶಾವಾದಿಯಾಗಿ ಇರಲು 'ಪಾಂಚಜನ್ಯ'ದಲ್ಲಿರುವ 'ಮಲ್ಲಗೀತೆ' ಎಂಬ ಕವನದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸೆಳೆದ ಸಾಲುಗಳು
ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ನಡೆಯದಿರು. ಹೃದಯವನ್ನು ಕಡಿಯದಿರು;
ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ನೀನರಿವೆ ಯಾತ್ರೆ ತೀರ್ಥಕಿಂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು
ಯಾತ್ರೆಗಾಗಿಯೆ ಕ್ಷೇತ್ರ; ಇದು ಸತ್ಯತಮ ಸೂತ್ರ
ಸಾಧಕಗೆ ನ ತಿಳಿಯುವುದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆಯೆ ಸಿದ್ಧಿಯೆಂದು!
ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಕವಿತೆಗಳ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ.
ಇದಾವ ನ್ಯಾಯ? : ವೈಶಂಪಾಯನ ಸರೋವರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಪುಲಕಿತನಾಗಿ ಗದಾಯುದ್ಧವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಕವಿ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಕೃಷ್ಣನ ಸನ್ನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಭೀಮ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ಧರೆಗುರುಳಿಸುವ ರುದ್ರಭೀಷಣ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಕೂಗಿಕೊಳ್ಳುವುದು
"ಇದಾವ ನ್ಯಾಯ
ಏನನ್ಯಾಯ..?
ಕೃಷ್ಣನ ಕುಹಕವ ನೋಡಲ್ಲಿ!"
ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ವಾಚಕನಿಗೆ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತೆ ಮರುಗುವ, ಮುನಿಯುವ, ಸಮಾಧಾನಕರವಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತಡವರಿಸಿದಾಗ ಅನೇಕ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಇದಾವ ನ್ಯಾಯ? ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಿರಬಹುದು. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತದ ಹಲವು ಅಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹದ್ದೇ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗಿದ್ದರೆ ನ್ಯಾಯಸ್ಥಾನ ಹೇಗಿರುತ್ತಿತ್ತು ? ಕೋರ್ಟು, ಕೇಸು ನ್ಯಾಯವೆಂಬುದರ ಹಿಂದಿನ ತುಲನೆಯು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಕವಿಕೃತಿಯ ಅನನ್ಯಪರತಂತ್ರತೆ : ಹಿಂದಿನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ 'ಅನನ್ಯಪರತಂತ್ರತೆ' ಎನ್ನುವ ಪದಪ್ರಯೋಗ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾವ್ಯ ಲೋಕ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದದ್ದು ಹಾಗೂ ಭಿನ್ನವಾದದ್ದು. ಲೋಕದ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ರಸಾನುಭವವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ.. ಕವಿಕೃತಿ ಎಂಬುದು ಹೇಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯ, ಪರತಂತ್ರ, ಅನ್ಯಪರತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಅನನ್ಯಪರತಂತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತಾರೆ.
ಅನ್ಯಪರತಂತ್ರ ಎಂದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಇಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ, ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ, ಗುರುತು ಮಾಡಿದ ಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಆಚೀಚೆ ಅಲುಗಾಡದೆ ಚಲಿಸುವುದು ಎಂದು. ಹಾಗಾದರೆ ಅನನ್ಯಪರತಂತ್ರತೆ ಎಂದರೇನು? ಓದಿ ನೋಡಿ.
ಭಾಷೆ : ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಭಾವೋಪಯೋಗಿ : ಇಲ್ಲಿ ಹಳೆಗನ್ನಡದ ಸಾಲುಗಳಿವೆ. ಆದರೆ, ಸಂದರ್ಭ ಹಾಗೂ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೋಡುವುದಾದರೆ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರು ತೀರಿಕೊಂಡ ವಿಚಾರವನ್ನು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮುಂದೆ ಸಂಜಯನು ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರು ತೀರಿಕೊಂಡರು ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. "ಸಮುದ್ರ ಬತ್ತಿತು, ಪರ್ವತ ಮುರಿದು ಹೋಯಿತು, ಸೂರ್ಯ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದುಬಿಟ್ಟ" ಎಂಬ ರಸಾನುಭವದ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಇದೆಲ್ಲವೂ ಅಸಾಧ್ಯ. ಇದು ಯಾವುದೂ ಆಗದು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ.. ಭಾಷಾಪ್ರಯೋಗ ಓದುಗರಿಗೆ ರಸಾನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆ ಲೋಕೋಪಯಾಗಿಯೂ.. ಭಾವಪಯೋಗಿಯಾಗಿಯೂ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುವ ಬಗೆಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಮುಖೇನ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಮುಂದಿನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯ ಸರ್ವೋದಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣದೃಷ್ಟಿ : ಕವಿಯ ಜೀವನ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ ವಿಸ್ಕೃತ ರೂಪ ಎಲ್ಲಿದೆ. ಅನೇಕತೆಯಿಂದ ಏಕತೆಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಬದುಕಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಇವೇ ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲ ಮಂತ್ರಗಳಾಗುವಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಅವುಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಯಾವುದು ಅವಶ್ಯಕ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ, ಜ್ಞಾನದಾಯಕ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಹೊಸಬಗೆಯ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನೂ ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾವ್ಯಾಸಕ್ತರು ತಪ್ಪದೇ ಓದಬೇಕಾದ ಕೃತಿ ಇದು.
~ ವಿಭಾ ವಿಶ್ವನಾಥ್
