ಪುಸ್ತಕದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ : ಪರ್ಜನ್ಯ
ಕೃತಿ ಪ್ರಕಾರ : ಕಥಾ ಸಂಕಲನ
ಲೇಖಕರು : ಮಾವಿನಕೆರೆ ರಂಗನಾಥನ್
ಪ್ರಕಾಶಕರು : ಪುರೋಗಾಮಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಘ
ಪ್ರಥಮ ಮುದ್ರಣ : 1972
ಪುಟಗಳು : 146
ಈ ಕಥಾಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಡಾ|| ಹಾ. ಮಾ. ನಾಯಕರ ಹಾಗೂ ಪ್ರೊ|| ಎಂ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ ಅವರ ಮುನ್ನುಡಿಗಳಿವೆ.
ಪೂಜ್ಯ ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಮತ್ತು ತಿ. ತಾ. ಶರ್ಮರಿಗೆ ಕೃತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ.
ಅಡಿಗರು ತಮ್ಮ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ "ಈ ಕಥೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ವಿಶೇಷವಾದದೊಂದು ಕಾಂತಿ ಇದೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಸರಳತೆಯಿಂದ ಬರುವ ಕಾಂತಿ." ಎನ್ನುವ ಮಾತನ್ನು ಹಾಗೂ "ಈ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಗುಣ ಎಂದರೆ ಅನುಭವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ." ಎನ್ನುವ ಮಾತನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ರಂಗನಾಥನ್ ಅವರು ಭಾಷೆಯನ್ನು ತುಂಬಾ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ, ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಿರುವ ಪರಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ.
ಹಾ. ಮಾ. ನಾಯಕರ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತು ಸೆಳೆಯಿತು. "ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥನ್ನರ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಭಾವಗೀತೆಯ ಲಾಲಿತ್ಯವನ್ನು, ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಒಂದೊಂದು ಮಾತಿನಲ್ಲೋ.. ವಾಕ್ಯದಲ್ಲೋ ಅವರು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅರ್ಥ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲರು. ಪಾತ್ರಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಲ್ಲರು"
ರಂಗನಾಥನ್ ಅವರು ರುಕ್ಮಿಣಿ, ಚಕ್ರಬಂಧನ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರಾಯಣ ಎಂಬ ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮೂರು ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳಿಂದ ಆಯ್ದ ಐದು ಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಎರಡು ಹೊಸ ಕಥೆಗಳು ಸೇರಿ 7 ಕಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.
ಪರ್ಜನ್ಯ : ವಯಸ್ಸಾದ ಪಾತಜ್ಜಿ ಸಾಯುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಹಠಾತ್ತನೆ ಸತ್ತ ಅಪ್ಪ. ಅಪ್ಪನ ಸಾವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಏನೂ ಅನ್ನಿಸಿದಂತೆ ಕೂತ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿಯಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಕೆಲವು ಬಂಧಗಳ ಬೆಸುಗೆ ಬೆಸೆಯದೆ ಉಳಿದಿರುವಾಗ ಹೀಗೂ ಇರಬಹುದು ಎಂದೆನ್ನಿಸಿತು. ಆತನೇ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ ನೆರೆಹೊರೆಯವರ, ನೆಂಟರ ಸಂತಾಪದ ಮಾತುಗಳು.. ಅಪ್ಪನಿಗೆ ಆಗದವರು ಬಂದು ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದವರು ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಲು ಬಂದಾಗ ಅಮ್ಮನ ಅಳು ಜೋರಾದದ್ದು.. ದ್ವಾದಶಿಯ ದಿನದಂದು ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿಸುವ ಪುರೋಹಿತರ ಮನಸ್ಸು ಈತನಿಗೆ ಕಂಡ ಬಗೆ, ತನ್ನ ಪ್ರೇಯಸಿಯ ನೆನಪಾಗಿದ್ದು, ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಅಪ್ಪ ಸತ್ತರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎನಿಸಿದ್ದ ಕ್ಷಣಗಳು..
ಊರಿನವರಿಗೆಲ್ಲಾ ಅಳು ತರಿಸಿದ ಅಪ್ಪನ ಸಾವು ತನಗೇಕೆ ದುಃಖ ತರಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿದ್ದವನಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಪರ್ಯಾವಸಾನವಾಗುವುದು ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ. ಹೊಕ್ಕುಳಾಳದಿಂದ ಬಂದ ನೋವು ಹೊಕ್ಕುಳ ಬಳ್ಳಿಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಾಣಿಸುವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ.
ಸಂಚಯ : ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಬಂದ ವೈದೀಕ ವೃತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಬಾರದೆಂಬ ಅಪ್ಪನ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದ ಮಗನಿಗೆ ಅದರಿಂದ ದೂರ ನಡೆಯುವ ಹಾಗೂ ಇವೆಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಅಂತ್ಯ ತರುವ ಆಸೆ. ಅಪ್ಪನನ್ನು ಕಂಡರೆ ಭೀತಿಯೂ..
ತಮ್ಮ ಹಾಗೂ ತಂಗಿ ಇಬ್ಬರೂ ಈಗ ಲೋಕ ಕಂಡವರು. ಕಾಸು ಕೊಟ್ಟರೆ ಅಪ್ಪನಿಗೆ ಅವರ ಪೂರ್ವಾಪರದ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಪ್ಪನ ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ತಲೆಕೊಟ್ಟವನು ಮಠಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕಾದ ಪ್ರಸಂಗ ಎದುರಾದಾಗ ಏನಾಯ್ತು..?.
ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬರುವ ರಾಜಿ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ವಿಧವೆ. ದ್ವಂದ್ವತೆಯನ್ನೂ ಮೀರಿ ಮನೆಯ ಮೊಳೆಗೆ ಜನಿವಾರ ನೇತುಹಾಕಿ ಹೊರಟವನು ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ವಿಜಯಯಾತ್ರೆಯತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿದ್ದೆಲ್ಲಿಗೆ..?
ಅಪ್ಪನನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುವ ಹಠವೋ, ತನ್ನ ಆಸೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವ ಇಚ್ಚೆಯೋ.. ಜಾತೀಯತೆಯನ್ನು ಕಳಚುವ ಪ್ರಯತ್ನವೋ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಾನು ಇಷ್ಟಪಡದ, ತನಗೆ ಒಗ್ಗದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ನಡೆದ್ದದಂತೂ ಹೌದು. ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತೋರಿದ್ದಾರೇನೋ ಎನ್ನಿಸಿತು.
ಉತ್ತರಾಯಣ : ಇಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಿತರು ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಗಂಡನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಗಳನ್ನು ಓದಿಸಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದೇ ದೊಡ್ಡ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಆಕೆ ಮರುವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದು ಸಹಿಸಲಾಗದ ಆಘಾತವಾದರೂ ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಮಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಅಣಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
"ಕಾಲ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ. ನಾವು ಬಾಳಿದ ಜೀವನ ಕ್ರಮವೇ ಬೇರೆ. ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅರ್ಥ ಮೌಲ್ಯಗಳೇ ಬೇರೆ. ಈಗಲೇ ಬೇರೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ನಮ್ಮದು ತಪ್ಪು. ಏಕೆಂದರೆ, ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತಾ ಹೋಗಬೇಕು. ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆಗ ಏನೂ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ."
ಈ ರೀತಿ ಉಪದೇಶಿಸುವ ದೀಕ್ಷಿತರ ಮಾತನ್ನು ಅವರ ಪತ್ನಿಯು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರಾದರೂ ಅದು ದೀಕ್ಷಿತರ ಮನದ ಮಾತಾಗಿತ್ತೇ..? ಬಾಯಿಮಾತಲ್ಲಿ ತಾವದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ದರಿದ್ದರೂ.. ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಸಿದ್ದರಿರಲಿಲ್ಲವೇ..? ಓದಿ ನೋಡಿ.
ಏಕಾಕಿ : ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಸಂಬಳ ದಿನ ತೋಚಿದಷ್ಟು ಮನೆಯಾರ್ಡರ್ ಮಾಡಿ.. ನಂತರ ಬದುಕಿನ ಏಕಾಕಿತನವನ್ನು ಮೀರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಹಾಗೆಂದು ಕ್ಷಣಿಕ ಆಸೆ-ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಮಾರು ಹೋದವನಲ್ಲ. ವಿರಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾನೇನೋ ಎನ್ನುವಷ್ಟು ನಿರ್ವಿಕಾರತೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ವಲಸಾಝೂ ಒಲಿದು ಬಂದರೂ ಅವಳಿಗೆ ನಿರಾಶೆ ಮಾಡಿ.. ನಂತರ ಅವಳನ್ನೇ ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ವಿವಾಹದ ನಂತರ ವಿಚ್ಛೇದಕ್ಕೂ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಸಂತೋಷವಾಗಿಯೇ ಹಾರೈಸುತ್ತಾನೆ. ಹೋಟೆಲ್ಗೆ ಹೋದವನು ಹೋಟೆಲ್ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನು..? ವಲಸಾಝೂ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಎಂಬಂತೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದೇಕೆ..?
ಏಕಾಕಿತನವನ್ನು, ಮನಸ್ಸಿನ ತುಮುಲಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಬಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ.. ಮೋಸ ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಏಕಾಕಿಯಾಗುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಪಲ್ಲಟ : ಇಲ್ಲಿನ ಕಥಾನಾಯಕ ಲೇಖಕ. ಟೂರಿಸ್ಟ್ ಬಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಹೆಸರು ಬರಹದಿಂದ ಪರಿಚಿತ. ಆತನ ಜೊತೆಗೆ ನಾರಾಯಣನಿದ್ದ . ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಎಂದರೆ ಸರಿಯಾಗಬಹುದು. ಆ ಟೂರಿಸ್ಟ್ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯವಾದವರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹುಡುಗಿಯರು ಹಾಗೂ ಕಾಯಿಲೆ ಬಿದ್ದ ಗಂಡನನ್ನು ಬೇಸರವಿಲ್ಲದೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸರಸ್ವತಿ ಅಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಸ್ನೇಹಿತರಂತೆ ಮಾತನಾಡುವ, ಒಂದಿಷ್ಟು ಅಂತರದಲ್ಲಿಯೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುವ ಲೇಖಕ ಹಾಗೂ ಸರಸ್ವತಿ ಆಪ್ತರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಸೆಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟ ಲೇಖಕ ಸರಸ್ವತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಓದುಗರಲ್ಲಿಯೂ ತಳಮಳ ಮೂಡಿಸಿದನೇ ..? ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಸಹಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಭಾವಜೀವಿ ಲೇಖಕನಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದೆ ಹೋಯಿತೇ..? ಯಾರಾದರೇನು ಅಸಹಾಯಕ ಹೆಣ್ಣಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರಾ ಎಂದೆನಿಸಿತು.
ಅಂತಃಕರಣ : "ಅಂತಃಕರಣಕ್ಕೆ ಅದಾಗಲೇ ನೇಣು ಬಿದ್ದಿರುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕರೆದೊಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಅವನಿಗೇನು ಗೊತ್ತು..?"
ಸಾಯಲೆಂದೇ ರೈಲಿನ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಲು ಬಂದು ಹಳಿಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದವನು ಪೋಲಿಸನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕು ಆ ಬಂಧನ ಹಿಗ್ಗು ತಂದಿದ್ದರೂ.. ಸಾಯದ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹ ತಿಳಿದು ಬದುಕಿಯೂ ಸತ್ತಂತಾಗಿದ್ದ ಅವನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಚಿತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಕಥೆ ಇದು.
ತಪ್ತ : ಅಪ್ಪನ ಸಿರಿವಂತಿಕೆ ಬಿಟ್ಟು, ಅಪ್ಪನನ್ನು ಎದುರು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಬಂದು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಹಿಡಿದ ತರುಣ. ಆತನ ಗೆಳೆಯ ಗಣಪತಿಯ ದೆಸೆಯಿಂದ ಮುಂದೆ ಆ ಮನೆಯ ಒಡತಿ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಮಗಳಾಗಿದ್ದ ಯುವತಿಯೊಡನೆ ಹಾರ್ದಿಕ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಮನೆಯವರಂತೆಯೇ ಆಗುತ್ತಾರೆ. ಒಡಹುಟ್ಟಿದ ಸೋದರಿಯಂತೆ ಇದ್ದ ಇಬ್ಬರ ಸಂಬಂಧವು ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶವಾಗಿದ್ದರೂ.. ಆ ಯುವತಿಯ ಸಾವು ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿಯೂ ಇವನನ್ನೇ ಅಪರಾಧಿಯಾಗಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈತ ನಿಜಕ್ಕೂ ನಿರಪರಾಧಿ. ಅದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ಸತ್ತ ಹುಡುಗಿಯಷ್ಟೇ ಎದ್ದು ಬರಬೇಕಿತ್ತು, ಬೇರೆ ಹಾದಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ತನ್ನದಲ್ಲದ ತಪ್ಪಿಗೆ ಲೋಕದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಅಪರಾಧಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣ ಸಂಕಟ ಅನುಭವಿಸುವ ಯುವಕನ ಮನಸ್ಸು ಕಾಡುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ.
ಇಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಥಾಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರಾಯಣ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಉತ್ತಮ ಪುರುಷ ಕಥಾನಾಯಕನಿದ್ದಾನೆ. ಭಾವ,ಬುದ್ಧಿ ಎರಡರ ಸಂಗಮದಂತಿರುವ ಈ ಕಥೆಗಳು ಭಾವುಕತೆಯತ್ತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ವಾಲಿವೆ ಎಂದರೂ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. ಪ್ರತಿ ಕಥೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋವು ತಿನ್ನುವ ಜೀವಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ವೇದನೆ ಓದುಗರಿಗೂ ಗಾಢವಾಗಿ ತಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಳ ಸುಂದರ ಭಾಷೆಯ ಕಥೆಗಳ ಓದು ಸರಾಗ ಎನ್ನಿಸಿತು. ಒಂದೊಳ್ಳೆ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಓದು.
~ವಿಭಾ ವಿಶ್ವನಾಥ್
