ಪುಸ್ತಕದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ : ಒಂದು ಬದಿ ಕಡಲು
ಕೃತಿ ಪ್ರಕಾರ : ಕಾದಂಬರಿ
ಲೇಖಕರು : ವಿವೇಕ ಶಾನುಭಾಗ
ಪ್ರಕಾಶಕರು : ಅಕ್ಷರ ಪ್ರಕಾಶನ
ಪ್ರಥಮ ಮುದ್ರಣ : 2007
ಮೂರನೇ ಮುದ್ರಣ : 2025 (ನನ್ನ ಓದಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು)
ಪುಟಗಳು : 226
ಬೆಲೆ : 280 ರೂ.
’ಒಂದು ಬದಿ ಕಡಲು' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕಂಡಾಗ ಮೊದಲಿಗೆ ಕಡಲಿನ ಕುರಿತು ಅಥವಾ ಕಡಲ ತೀರದ ಯಾವುದೋ ಕಥೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡೇ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರಿಸರವಿದೆ.
ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನವನ್ನು, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬದುಕನ್ನು.. ಸಾಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಮೀರುವ ಹಂಬಲದಲ್ಲಿ ಇರುವ.. ಆದರೆ, ಅದು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಾಗ ತೀರಾ ಹೀರೋಯಿಸಂ ತೋರಿಸದ ನಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಸೆಣೆಸಾಟದ ಬದುಕನ್ನೇ ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆನ್ನಿಸಿತು. ಹಾಗೆ ನೋಡಲು ಹೊರಟರೆ ಹಲವಾರು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಎಳೆಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಾವಿಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಪಾತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಗಳ ಹರವಾದ ಕಥಾ ಹಂದರ ಕೆಲವೆಡೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ಸಾಗುವ ನದಿಗಳಂತೆಯೂ.. ಕೆಲವೆಡೆ ಹಠಾತ್ ಬೋರಿಡುವ, ಧುಮ್ಮಿಕ್ಕುವ, ಪ್ರವಾಹದಂತಿರುವ ತಿರುವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆಯೂ ಸಾಗುತ್ತಾ ಬದುಕಿನ ಸಮುದ್ರದ ಒಂದು ಬದಿಯನ್ನು ತೋರಲು ಹೊರಟಂತಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಕಂಡರೂ.. ಪುರಂದರನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆತನ ಮನೋಭೂಮಿಕೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಆತನ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಥಾಭಾವವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪೂರ್ವ ಪೀಠಿಕೆಗಳಿಲ್ಲ. ಕಥೆಯೊಡನೆ ನಮಗೆ ಪರಸ್ಪರರ ಸಂಬಂಧ ಅರಿವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಭಾಗ - ೧ ರಲ್ಲಿ ಪುರಂದರ ನ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಬದುಕಿನಿಂದ ಆತ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ವಿವಾಹದವರೆಗಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಿವೆ. ಪುರಂದರನ ಬದುಕೇ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಇಲ್ಲಿ.
ಭಾಗ - ೨ ರಲ್ಲಿ ಪುರಂದರನ ಬದುಕಿನ ಗತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಆತನ ಆಪ್ತರ ಹಾಗೂ ಭಾಗ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಪರಿಚಯವಾಗಿದ್ದ ಹಲವು ಪಾತ್ರಗಳ ಬದುಕು ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತಾ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ವಾಸುದೇವ ತನ್ನ ತಂಗಿ ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಮಗ ಪುರಂದರನನ್ನು ದೇವರಾಯನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಓದುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ ಸಂಧರ್ಭವಿದೆ.
ದೇವರಾಯನ ಮನೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಂಢರಿ ಎಂಬ ವಿಧವೆ ಅತ್ತೆ, ಯಮುನೆಯೆಂಬ ವಿಧವೆ ಸೊಸೆಯರ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡದಂತಹಾ ನಂಟು ಯಾವ ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲ. ತಾನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಕಷ್ಟವೂ ತನ್ನ ಸೊಸೆಗೆ ಬರಬಾರದೆಂಬ ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಆಕೆಯ ಬದುಕು ಹಸನಾಗಲೆಂದು ಸಮಾಜದ ಯಾವ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೂ ಅವಳು ಒಳಗಾಗುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಬದುಕುತ್ತಾ ಇರುವ ಇಬ್ಬರ ಬಾಯಿಯೂ ಜೋರು ಎಂಬಂತೆ ಭಾಸವಾದರೂ.. ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣ ಬೇರೆಯೇ ಇತ್ತು.
ಇವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪುರಂದರನ ಓರಿಗೆಯವಳೇ ಆದ ಮೋಹಿನಿ ಎಂಬ ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಹುಡುಗಿ ವಾಸವಿದ್ದಳು. ಮಾವಿನಕಾಯಿ ಹೆಕ್ಕುವುದಕ್ಕೆ ಪುರಂದರ ಮೋಹಿನಿಯರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪೈಪೋಟಿ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಎರಡೂ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಘರ್ಷಣೆಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.
ಪುರಂದರ ಅಂದು ಮೋಹಿನಿಗೆ ಹೇಳಬಹುದಾದ ಮಾತು ಗಂಟಲಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದು ಹೋದಂತೆ ಮುಂದೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ತಂದೆ ಇಲ್ಲದ ಮಗನಾಗಿ ಮಾವ ವಾಸುದೇವ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ತನ್ನತನವನ್ನು.. ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಿದಲಾಗದಂತೆ ಅನುಭವಿಸುವ ಪುರಂದರನ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಕಡಿಮೆಯದ್ದೇನಲ್ಲ.
ಕಾವೇರಿ ದೇವರಾಯನ ಮೂರನೆಯ ಹೆಂಡತಿಯಾದರೂ.. ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲವೆನ್ನುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅವರಿಬ್ಬರ ದಾಂಪತ್ಯ ಸುಗಮವಾಗಿಯೇ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಕಾವೇರಿಯ ತಂಗಿ ಗೋದಾವರಿ ಹಾಗೂ ಅವಳ ಪತಿ ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಇಬ್ಬರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಲು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನಿಶ್ಚಯವಿದ್ದಂತೆಯೇ ತೋರುತ್ತದೆ. ಗೋದಾವರಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೂ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ, ತೀರಿ ಹೋಗಿದ್ದ ತಂಗಿ ಮಥುರಿ ಹಾಗೂ ಅವಳ ನೆನಪಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅನಂತನ ಮಗಳು ಸುನಂದೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಕಿದವಳು ಗೋದಾವರಿ. ಅಷ್ಟು ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಮಮತೆ ಅವಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತೇನೋ..!
ಅತ್ತ ವಾಸುದೇವನದ್ದೂ ಯಾವುದನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ ಜಯಿಸುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುವಂತಹ ಸಾಧಿಸುವ ಸ್ವಭಾವ. ಈ ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರ ಮತ್ತೊಂದು ಬಳ್ಳಿ ಕಸ್ತೂರಿ ವಾಸುದೇವನ ಹೆಂಡತಿ. ಇವರೆಲ್ಲರ ಸಹೋದರ ಮಂಜುನಾಥ. ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ಅವನ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚು. ಮಂಜುನಾಥನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಗಟ್ಟಿ ಆತನ ಪತ್ನಿ ಗಿರಿಜೆ. ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿಬಾರಿಯೂ ಗಿರಿಜೆಗೆ ತೊಂದರೆಯಾದಾಗ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ನಿಂತದ್ದು ಗೋದಾವರಿಯೇ..
ವಾಸುದೇವನ ಮಗಳು ರತ್ನ, ಗೋವರಿಯ ಮಗಳು ಸುನಂದೆ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಪುರಂದರನ ಆಯ್ಕೆ ಯಾರದಾಗಿತ್ತು..?
ದೇವಯ್ಯನವರ ಮಗ ಯಶವಂತ ಪುರಂದರನ ಜೊತೆಗಾರನಾಗಿದ್ದವನು ಹಠಾತ್ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದನು. ಆತನ ಕನಸುಗಳು ಪುರಂದರನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ.. ಆತ ಹೇಳದೆ ಹಠ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ್ದು ಅವನಲ್ಲೂ ಕಳವಳವಿತ್ತು. ಆತನ ಹುಡುಕುವಿಕೆಗೆಂದು ಹೊರಟ ಪುರಂದರನ ಹಾದಿಯೇ ಬದಲಾಗಿತ್ತು.
ಮಂಜಯ್ಯನ ದೆಸೆಯಿಂದ ಪಾಟೀಲರ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದವನು ಮುಂದೆ ಮಂಜಯ್ಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿಯೇ ಆತನ ವಶೀಲಿಯಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕ್ಯಾಶಿಯರ್ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡವನು ಮುಂದೆ ಇಲಾಖೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಪಾಸ್ ಮಾಡಿ ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಆಗಿ ಗೃಹಸ್ಥನಾಗುವವರೆಗಿನ ಚಿತ್ರಣ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಯಾರದ್ದೋ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಅವರ ಋಣಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನೆಂಬ ಭಾವ ಮೂಡಿದ ಪುರಂದರ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋದರೂ ತೀರಾ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮನೋಭಾವದವನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ವಿವಾಹದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಮಾತು, ಹಿಂದಿನ ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಿಂದ ಆಡಿಸಿದ್ದೇನು..? ಮಾಡಿಸಿದ್ದೇನು..? ಒಂದು ವಿಷಮ ಘಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಬದಲಾಯಿಸಿತು..? ಯಾರು ಯಾರ ಬದುಕು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಯಾರ ಬದುಕು ಯಾರೇ ಚಿತಾವಣೆಯಿಂದ ಬದಲಾಯಿತು..?
ಭಾಗ - ೨
ಯಶವಂತ ಊರಿಗೆ ಬರುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಬನಭಂಡಾರಿಯ ಪಾತ್ರವೆಷ್ಟಿತ್ತು..? ಯಶವಂತ ತಾನು ಊರಿಗೆ ವಾಪಾಸಾದ ನಂತರ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ಪುರಂದರನಿಗೆ ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಕುರಿತು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಬಣ್ಣಬಣ್ಣವಾಗಿ ಬದುಕನ್ನು ಕಂಡವನು ಒಮ್ಮೆ ಪುರಂದರನಾಗುವ ಮನಸು ಮಾಡಿ ಆ ಬದುಕನ್ನು ಬದುಕಿದ್ದ. ಅದು ಕೇವಲ ಹೆಸರಷ್ಟೇ.. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು ಬೇರೆಯೇ ಇದ್ದವು.
ಬದಲಾಗುವ ರತ್ನ ಹಾಗೂ ಸುನಂದೆಯರ ಬದುಕಲ್ಲಿ ಯಾರ ಬದುಕು ಹೆಚ್ಚು ಸುಖಮಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಆ ಮಾಪನಗಳು ಹಠಾತ್ತನೆ ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ರಮಕಾಂತ ವಿಧವಾ ವಿವಾಹವಾಗುವುದು ಊರಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಅಲೆಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪುರಂದರನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದ. ಅದೂ ತನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದಕ್ಕೆ. ಪುರಂದರನಿಗೆ ತನ್ನ ಬದುಕು ಸೀದಾಸಾದಾ ಎನ್ನಿಸಿದರೂ ನೋಡುವವರಿಗೆ ಅದು ಕಂಡ ಚಿತ್ರಣ ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದಾರಣೆ. ಪುರಂದರನು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಂಡ ಬಗೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟದ ಬಂಡಾಯವೇಳದಿದ್ದರೂ ರಮಾಕಾಂತನ ವಿವಾಹ ಊರಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆಗಂತೂ ಸಿಕ್ಕಿತು.
ಯಮುನೆಯ ಮರುವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಪಂಡರಿ ಒತ್ತಾಸೆ ಕೊಡದೆಯಂತೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಯಮುನೆಗೆ ಅತ್ತೆಗೆ ಹೇಳುವ ಅವಕಾಶವೇ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಯಮುನೆ ಆಶಿಸಿದ್ದರೂ ಪಂಢರಿಯ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅತ್ತೆಯ ಮುಂದಾಲೋಚನೆ ಹಾಗೂ ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ಅರಿತಾಗ ಅಮ್ಮನಂತಹ ಇಂತಹ ಅತ್ತೆ ಸಿಕ್ಕರೆ ಬದುಕು ಎಷ್ಟು ಅಪ್ಯಾಯಮಾನ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಂಢರಿ ಹಾಗೂ ಯಮುನೆಯರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವ ಸುನಂದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಯಮುನೆಯ ಭಾವಗಳಿಗೆ ಕಿವಿಯಾಗುವ ಅವಳ ನಡೆಗಳಿಗೆ ಆಪ್ತ ಜೀವದಂತಿದ್ದು ಮೂಕ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುವ ಸುನಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ಮೂವರ ಒಂದು ದಿನದ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಬದುಕು ಮತ್ತಾವುದೋ ಅರ್ಥ ಹೊಳೆಯಿಸುವುದು ಮುಂದೆಂದೋ..
ದೇವರಾಯ-ಕಾವೇರಿ, ಸರ್ವೋತ್ತಮ-ಗೋದಾವರಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುನಂದೆ ಒಬ್ಬಳೇ ಮಗಳು. ಮುಂದೆ ತಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಆಕೆಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಗೋದಾವರಿಯ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನಿಜವಾಯಿತು..? ಮಕ್ಕಳ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಬದುಕನ್ನೇ ಮುಡಿಪಿಡುವ ಅಂತಃಕರಣದ ಗೋದಾವರಿ ಸರಿ-ತಪ್ಪುಗಳ ಆಚೆಗೂ ಒಳ್ಳೆಯ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ಅತಿ ನಾಜೂಕಾಗಿ, ಅತಿ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದಳೋ ಏನೋ ಎಂದುಕೊಂಡರು ಅವಳ ಕಷ್ಟ ಮನ ಮಿಡಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗೋದಾವರಿಯಂತಹ ತಾಯಿ ಇದ್ದರೆ ಸುನಂದೆಯಂತಹವರ ಬದುಕು ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೂವಿನ ಹಾಸಿಗೆ.
ಎಷ್ಟೇ ಸಿಹಿಯಾದ ತಿಳಿಯಾದ ನದಿಯ ನೀರಾದರೂ ಕಡಲು ಸೇರಿದಾಗ ಉಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದು ಬದಲಾಗಲು ಶಕ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಪುರಂದರನ ಬದುಕು ಹಾಗೆಯೇ ಆಯಿತೇ..?
ಪರಿಸರದ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಹಾಗೂ ಆ ಪರಿಸರದ ಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಳೆದುಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಷದ ಉತ್ತಮ ಓದಿನ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುವ ಕೃತಿ ಇದು. ನಮ್ಮನ್ನೇ ನಾವು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ಓದು ಇದು.
~ವಿಭಾ ವಿಶ್ವನಾಥ್
